Charakterystyka socjologii pracy

Inną nauką zajmującą się postawami ludzi i ich zachowaniem się jest socjologia. Zajmuje się ona zachowaniami wynika­jącymi ze współżycia ludzi ze sobą.

Działem socjologii zajmującym się pracą człowieka jako proce­sem społecznym jest socjologia pracy. Zatem przedmiotem tej dy­scypliny naukowej jest praca jako proces społeczny, a nie jako proces fizyczny, fizjologiczny, ekonomiczny czy też technologicz­ny. Ludzie pracują w celu zaspokojenia nie tylko potrzeb natury biologicznej (pożywienia, ubrania, mieszkania itp.), lecz również w celu zaspokojenia swych potrzeb społecznych. Określone są one kulturowo, wyrastają z określonych środowisk społecznych, które ustalają te potrzeby, oraz kontrolują ich zaspokojenie. Ludzie dążą do zapewnienia sobie miejsca w społeczeństwie, zdobycia władzy, uznania itd.

Środki, metody, przebieg i wyniki pracy mają swoje społeczne pochodzenie i uwarunkowanie. Praca również wywiera określone skutki społeczne. Widzimy wpływ pracy i rozwoju narzędzi pracy na rozwój społeczeństwa, a także określone skutki społeczne wy­woływane przez industrializację, mechanizację, automatyzację i przez postęp techniczny.

Socjologia pracy zajmuje się zatem społecznym charakterem pracy, pracą jako procesem społecznym, tzn. wpływem warunków społecznych na motywy, przebieg i wyniki pracy, oraz społeczny­mi skutkami pracy. Spotykamy się również z terminem socjologia przemysłu, która jest częścią socjologii pracy związaną z produkcją przemysłową. Zajmuje się ona wpływem produkcji przemysłowej na motywy, przebieg i wyniki pracy oraz społecznymi skutkami produkcji przemysłowej. Trzeba również zaznaczyć, że bez udziału specjalistów z dziedzin pokrewnych socjolog nie jest w stanie sam wyjaśnić wielu zagadnień wchodzących w obręb socjologii prze­mysłu. Do tego rodzaju problemów zaliczyć można badanie czyn­ników warunkujących zadowolenie pracownika z pracy oraz jej efektywność i wydajność, a także czynników utrudniających wy­konywanie pracy. Dalej można wymienić badanie przyczyn, prze­biegu i skutków konfliktów w pracy, wyjaśnienie przyczyn płyn­ności kadr.

Odrębne zagadnienie stanowi opis i wyjaśnienie przebiegu sto­sunków społecznych w zakładzie pracy, takich jak stosunek prze­łożonego do podwładnego i na odwrót oraz związane z nimi typy kierowania.

Szczególnego znaczenia nabierają ostatnio sprawy społeczno–zawodowej adaptacji młodzieży oraz tzw. chłoporobotników do pracy w przemyśle. Ważną grupę zagadnień stanowi udział pra­cowników we współzarządzaniu przedsiębiorstwem, ich roli w or­ganach samorządu robotniczego lub też udziału i roli w funkcjono­waniu organizacji społeczno-politycznych.

Socjologia przemysłu zajmuje się również istnieniem w przed­siębiorstwie tzw. struktury nieformalnej, często przybierającej postać szkodliwych klik. Interesują ją również zagadnienia wpły­wu różnego rodzaju innowacji w przebiegu pracy na zachowanie i postawy zatrudnionych.

Socjologia pracy, spełniając swe funkcje praktyczne, ma do­starczać kierownictwu zakładów dane wyjaśniające przyczyny, przebieg i społeczne skutki tych zjawisk. Kierownicy powinni pa­miętać o tym, że wysuwając dezyderaty pod adresem praktycznej socjologii są zobowiązani do decyzji i wykonawstwa działań z za­kresu problematyki badanej przez socjologów.

Podobne wpisy